Disco do ano

Votade polo disco do ano. Unha boa iniciativa de Sonotone.

A viaxe

Con respecto á viaxe desta cabra tola ao Courel na ponte de decembro, moi fría e estimulante. Tivemos que empregar cadeas e, para a miña desgraza, entre Seoane e Parada perdín unha tarxeta de memoria de dous gigas dunha cámara onde estaba fotograficamente rexistrado o traxecto do día anterior entre Pedrafita e Seoane do Courel. Ese traxecto fíxemolo no medio dunha impresionante ventisca de neve, coa incerteza de circular á beira dos desacougantes precipicios coureliáns e coa neve poñendo en serios apretos o paso dos vehículos. No medio dunha pechadísima curva onde tivemos que deternos para axudar a empuxar ou retirar cinco coches atrapados e atravesados, atopámonos ao poeta e actor David Creus, propietario dun daqueles vehículos. Ignoro como logrou rematar a súa travesía. Ao día seguinte e logo de cinco interminables horas dentro do coche as miñas fillas non querían saber nada de ir xogar á neve.

A Santiago voy

Un descubrimento fascinante, o deste vídeo dos Tamara coa mítica canción A Santiago voy que puiden ver grazas á destreza do blog Curioso impertinente. Na miña primeira novela (Tráiler, 1991), empreguei esta canción como un emblema para os personaxes masculinos da novela, todos camioneiros, e mesmo cheguei a darlle forma de personaxe á linda Carmela da canción ao final do libro. Pero non a ubiquei esperando a Pucho Boedo en Compostela senón como camareira dun Hostal de Camarzana de Tera, onde case todos os camioneiros do mundo, por azares da vida, acabaron alí, «pintando carmelas no aire cun bafo de alcol».

Entrevista aos irmáns Pascual

Exactamente igual que fixen con Ugia Pedreira, e reaproveitando o material xenerado polo meu traballo para El País, agora publico en Cabrafanada as respostas ás preguntas que lles fiormulei aos irmáns Pedro e Pablo Pascual, músicos de Marful, e que non cheguei a utilizar.


PEDROPASCUAL
—¿Que é Marful para Pedro Pascual?
—Para min Marful é o resultado optimista e afortunado de catro músicos (tres dos cales eu admiro) coas súas carreiras en solitario, xa dunha dilatada extensión. Tras esta xuntanza cada un de nos aportamos as nosas inquedanzas, estéticas e pareceres a unhas músicas que teñen a súa inspiración nos salóns de baile e festas da Galicia dos anos 30, 40 e 50, pero cunha revisión contemporánea e apoiándose sempre nos instrumentos acústicos (guitarra, clarinete baixo, acordeón diatónico, contrabaixo, violín...)

—¿A precariedade na distribución da música galega eiva o voso traballo profesional?
—O feito de non existir en Galicia unha sólida industria discográfica sempre é un impedimento para exportar a nosa música. Tamén a ausencia de iniciativas privadas merma esta empresa, pero con moito ánimo e sobre todo crendo no que un fai as barreiras van caendo. O que che podería levar pouco tempo resulta que leva o dobre, pero traballando todo é posible.

—¿A que se debe o feito de que gravásedes nas vosas casas e nos estudos da Radio Galega?
—Nós temos a infraestrutura necesaria para facer discos, ¿para que depender dos demáis? Foi algo moi meditado e perfectamente asumido por todo o grupo.

—¿A consolidación do proxecto de Marful é a proba do éxito do acordeón diatónico para todo tipo de músicas?
—O acordeón diatónico é o primeiro acordeón que aparece na historia, tras a patente de Demian en 1829 (sen contar os antecedentes históricos e rarezas de lingüeta libre pretéritos); a evolución daquela patente deu lugar a este acordeón. Case sempre estivo ligado ás músicas tradicionais e sobre todo á musica de baile. Hoxe en día os modelos que se tocan están moi preto dos acordeóns cromáticos (por dispor dunha escala cromática) pero respetando a "bisonoridade" (aspecto fundamental do diatónico), isto proporciónalle á música interpretada por este instrumento un swing diferenciador e un son tamén especial. As influencias persoais de cada músico lévao a interpretar o seu instrumento dunha maneira ou outra; a min influenciáronme moito acordeonistas clásicos do diatónico como (Norbert Pignol, Marc Perrone, Riccardo Tesi, Mairtin OLconnor) así como acordeonistas de Jazz (como Galliano, Marocco, Matinier, Jo Basile, Biondini,...) e bandoneonistas como Piazzola ou Saluzzi.




PABLO PASCUAL
—¿Como valoras a adecuación do clarinete baixo á música de Marful?
—O Clarinete baixo é un intrumento que non se ve moi a cotío nas formacións musicais modernas, ainda que sí na orquestra clásica. Nos últimos anos nas novas correntes de jazz modal europeo aparece constantemente, nas mans de músicos como Louis Sclavis, Trovessi ou Riessler. Marful tamén bebe, ainda que con moderación, nestas correntes; o clarinete adaptábase perfectamente á sonoridade e ademáis con el non precisamos de baixo ou contrabaixo xa que o papel principal en Marful é o de encher a clave de Fa.

Isaac e a memoria

Xa que Brétemas cita a miña intervención de onte na Noite da Edición, aproveito para reproducir aquí un fragmento da miña loa a Isaac Díaz Pardo que me parece especialmente significativo e revelador de cal foi o espírito fundacional do proxecto Do Castro-Sargadelos.

En 1963, a súa decidida vontade de recuperar para o país a memoria histórica secuestrada polo réxime franquista consigue que o aire das mariñas encha o pulmón de Galicia co rico sabor da arxila e do caolín. A historia prende nas faíscas do Laboratorio de Formas, unha iniciativa sen precedentes que vai ser decisiva como motor cultural e industrial para o futuro do país. A partir del agroman tamén os perfís de Ediciós do Castro, que xurde ese mesmo ano; as estruturas do Complexo Industrial Sargadelos; a configuración do Real Patronato de Sargadelos; a iniciativa do Museo de Arte Contemporánea Carlos Maside (1970); o Instituto Galego da Información ou o renovado Seminario de Estudos Galegos.
Cultura, lucidez, tradición, compromiso, dinamismo, talento, memoria e futuro son algunhas das palabras que poderían definir a xigantesca trascendencia que todas estas institucións significaron para o devir histórico de Galicia e para a conformación e toma en valor da súa singularidade e personalidade. E detrás de toda esta industria da palabra, que quizais sexa como mellor se pode definir a vontade inicial do Laboratorio de Formas, estivo sempre a figura puxante, discreta, humilde, constante, áxil e silenciosa de Isaac Díaz Pardo, que foi quen de conseguir que Ediciós do Castro posúa, sen ningunha dúbida, un dos fondos editoriais máis emblemáticos do país. Non só a materialización en 1963 do Laboratorio de Formas senón tamén a estratéxica creación da colección «Documentos para a Historia Contemporánea de Galicia» constituíron un dos elos imprescindibles para que este 2006 puidese ser declarado Ano da Memoria. Sen Isaac e sen Ediciós do Castro, non teñan dúbida ningunha, a nosa memoria hoxe por hoxe estaría profundamente eivada, mortalmente ferida.

Espellismo

É como cando un leva tres ou catro días camiñando sen auga polo deserto e de súpeto descubre unha lagoa transparente. E un berra ¡funciona o meu adsl!
Un espellismo.
Se o espellismo non se desintegra, prometo volver logo do xantar.

Entrevista a Ugia Pedreira

Tal e como comentara, a miña primeira colaboración con El País foi sobre Marful. Xa que logo, aproveito para reproducir en Cabrafanada o material xornalístico que xenerei e empreguei. A continuación reproduzo algunhas das preguntas que lle fixen a Ugia Pedreira para a miña crónica (xa publicada o pasado venres no suplemento Luces) e as respostas da cantante.

—¿Que é Marful para Ugia Pedreira?
—O projecto que estava desejando ter. Um cuarteto musical que se conhece, se entende, se admira e se respeita. Os 4 temos muito claro qual é o som Marful. A música popular galega urbam. Composiçons próprias, melodias populares, letras de autores-as galegos, as minhas letras, os arranjos de Pedro, Marcos, e Teira. O Som dos instrumentos de madeira. A inspiraçom dos salons de baile quando o baile estava cheio de inequívocos e era o acto sexual permitido em público. Música galega de influéncia americana. A lembranza dos portos, das tabernas, da emigraçom, das casas de indiano, daquelas festas donde havia pequenas orquestinas que misturavam a música tradicional galega com os primeiros passinhos de jazz.

—Fálame do teu avó Marful, do que o voso grupo apañou o nome.
—Ele como tantos outros marchou a Cuba e flipou com a vida da Ilha. De Mondonhedo á Havana. Tivo uma filha ali cuma mulata e voltou á Marinha sem um cam, nem tam siquer com a maleta.
Dezia que em Cuba sempre durmira a 4 pernas. Era um vividor com dotes de poeta, relogio de peto, traje e mui guapo. Nom tivo ofício fijo, fijo um pouco de todo e de nada, argalhava.

—¿A precariedade na distribución da música galega eiva o voso traballo profesional?
—Os 4 fazemos música desde hà muitos anos, umas vezes com melhor ou pior distribuiçom. A situaçom laboral dum artista é um vai e bem, agardamos sempre a seguinte ola e a necessidade e prazer que produze a musa música p. ej. em palco tá muito por cima de qualquer precariedade. Este disco de Marful leva desde o mes de junho no mercado "independente" e vendi-mos 3 ediçons. O disco tá gustando muito e mercan-se molhos del, neste caso o boca a boca e a "trasmisom sonora" é imparável e impagável.

—¿Podes describirme o Baile de Benito, ese que estaba situado perto da túa casa e no que vos inspirades?
—Capacidade para 350 pessoas. Grande e luminoso, todas as paredes tenhem enormes janelas. É um edifício construido no 36 e neste ano da guerra abriu-se ó público. O melhor baile da Marinha por arquitectura, decoraçom, situaçom e vinham as melhores orquestras do momento. O teito ainda hoje segue decorado com motivos floraris, 6 grandes lámpadas redondas e brancas de cristal baixavam deste maravilhoso teito. O chao de baile é de madeira de castanho... e nas paredes pode-se lêr: "No se cede pareja", "Reservado derecho de admisión", "Capacidad para 240 personas". Um auténtico baile americano.

—A que se debe o feito de que gravásedes nas vosas casas e nos estudos da Radio Galega?
—Uma eleiçom totalmente nossa ... isto fai-no Manu Chao ou Sting. Pedro Pascual fai producçons de alguns discos e tinha muito claro o som marfuliano. Entom gravamo-lo tranquilamente, pouco a pouco, com calma, deixando levar-se polas estaçons do ano , as situaçons, desfrutando dos amigos como Guillermo Fdez (Berrogueto).Na sua casa (que é um lugar especial) grabei a voz.
O que denota tudo isto é que a maior revoluçom musical destes últimso 15 anos está em poder fazer e grabar música na tua casa porque os medios para elo estam democratizados. Em Galiza jà hà gente como Xurxo Pinheiro, Nacho Muñoz... sacando um som interesante ás suas producçons.
Marful fomos a misturar os estupendos estudos de Angel Katarin, do melhor da Península para música acústica e logo a fabricar cuma editora de conceito livre como é Producciones Efímeras.

Desde o corazón

Hoxe escribo desde o corazón do mundo, ese que coa súa sístole e diástole nos bombea todos os días os sangue necesario para vivir. Grazas, corazón.

Inmigrantes ilegais

O escritor e profesor David Otero envíame esta imaxe desde A Estrada.
Está datada en Venezuela, en maio de 1949.

Outra vez

O adsl que dirixe a miña vida aletargouse desde que retornei do monte. Xa me vexo outra vez colgado dos cíber. Telefónica e Fenosa continúan a boicotear Cabrafanada.
As peripecias desta cabra tola na neve terán que quedar para outro día.