Bando

A petición do alcalde de Gondomar, redactei o bando do Día das Letras Galegas 2008. O bando pode lerse aquí.

Capítulo de «A vida secreta de María Mariño»

Velaí vai un capítulo do meu libro A vida secreta de María Mariño, publicado na colección Merlín, de Xerais. É o capítulo cuarto.

4

DE MOZA

Ti es María Mariño, A Fiscala, a filla do zapateiro. Chámanche A Fiscala porque a túa nai cose para a casa do Fiscal. Ti tamén coses para as casas, aínda que ti seica escolles as casas para as que queres traballar. Véseche moito paseando soa polo Malecón, sobre todo á tardiña, coa ollada perdida no mar e na paisaxe.
Disque es unha moza estraña, solitaria, reservada, pouco amiga de acompañáreste dos mozos ou da xente. De feito, nunca ves pasear coas outras mozas da túa quinta, nin te mesturas entre nós, que parece que che producimos alerxia. Ora, a xente quérete ben, que ninguén fala mal de ti, e seica non che gusta meterte onde non te chaman nin botar a lingua a pacer, como fan outras. Hai quen di que ti tes outras inquedanzas na vida. Que isto non che gusta e que queres saber cousas, que che gustaría ler nos libros e que te fas preguntas moi estrañas. A vida éche dura, filliña, e nós nacimos aquí, neste lugar pobre. Pero seica a ti iso non che vale de consolo. ¿É por iso polo que vas pasear soa, pola Rasa arriba, seguindo o río?

Son aquela!
Son aquela sempre soia
que paseaba a ribeira
a ver si nela atopaba,
a ver si nela afogaba.

Es unha muller solitaria, non hai dúbida. E élo porque che prougue. ¿En que pensarás cando perdes eses profundos ollos negros no horizonte que se funde no mar? ¿Onde está a túa cabeza cando camiñas soa pola beira? ¿Que se che perdeu por alí que non vés pasear canda nosoutras polo Cantón, onde deixamos que nos miren os mozos? ¿Sentes, acaso, que o mar chama por ti, que a terra chama por ti? ¿Que levas dentro de ti que non levamos nós, filliña? Algo levas dentro, pois semellas unha muller tranquila, en paz contigo mesma, e seica non adoitan comerte os demos da carraxe ou da envexa coma a nós. Cando camiñas polo Malecón e o vento da ría vén e che levanta o cabelo negro semella coma se foses toda enteira flotando polo aire, coma se formases parte del e levitases e cruzases dun sopro todas as pontes de Noia e, con elas, cruzases o tempo.

O meu fogar téñoo en ti:
no teu vivir e nas tres pontes
e das campanas os toques,
toques que eran pra min.

Fóra de ti cando as oio,
e sendo o mismo tocar,
recólloas no pensamento,
xa non pasan máis alá.

Ribeiras de mar enxoito!
Ribeiras de pleamar!
Quedas, vellas ribeiras,
agardan un mar i outro mar.

A vida secreta de María Mariño

Sobre o día 13 de abril estará nas librarías o meu novo libro, A vida secreta de María Mariño. O libro publícase na colección Merlín, de Xerais. Este é o texto que figura na contracuberta:

A través das entretidas páxinas deste libro, o escritor Fran Alonso vainos contando a vida e a obra de María Mariño como se fose unha novela. Mesturando a realidade e a ficción, desvélanos a extraordinaria figura desta poeta desde o mesmo día en que naceu. De Noia ao Courel, pasando polas difíciles circunstancias da Guerra Civil, A vida secreta de María Mariño describe a personalidade dunha muller e dunha obra literaria de grande altura. O libro, que inclúe unha cronoloxía e unha antoloxía poética, é de lectura agradable, amena e desenfadada.

Paco del Riego

Estou a ler Camiño andado, o interesante libro de memorias de Paco del Riego, editado por Galaxia. Nun dos capítulos iniciais retrata aquela Universidade de Santiago de Compostela, onde el estudaba nos anos 30, composta unicamente por cinco facultades: Dereito, Filosofía e Letras, Ciencias Químicas, Farmacia e Medicina. O rector era, daquela, Alexandre Rodríguez Cadarso, a quen describe como prestixioso docente, bo orador e persoa dialogante.
Ten gracia, porque para min eses dous nomes (o de Paco del Riego e o de Rodríguez Cadarso) están estreitamente unidos. En abril de 1987, cando eu estudaba Filoloxía, gañei o Premio Rodríguez Cadarso de Narrativa que convocaba a Universidade de Santiago. Durante a celebración do acto, Paco del Riego foi o encargado de facer o discurso e a entrega do premio. Eu, coa miña vella cazadora roída e as miñas guedellas de universitario iconoclasta, recibín das súas mans o modesto galardón.
Algúns anos despois, a principios de 1994, cando me tocou editarlle o seu libro «Galicia», acompañeino unha tarde ao seu apartamento de Praia América na procura de material gráfico para o libro que lle estabamos editando en Xerais. Alí descubrín, adormecido como un tesouro na penumbra estacional do apartamento, o impresionante espistolario de Paco del Riego (numerosas cartas de todos os membros da Xeración Nós, de Castelao, das principais personalidades do exilio americano, dos intelectuais galegos de posguerra, etc.), perfectamente ordenadas e organizadas, a súa completísima biblioteca e un valioso arquivo fotográfico. A maior parte dese material legouno, algúns anos máis tarde, ao Concello de Vigo, que o xestiona desde a biblioteca pública que leva o seu nome.
Aquela tarde, en Praia América, revolvendo entre os álbums de fotos de Paco del Riego, descubrín sorprendido unha fotografía na que estaba eu, no abril compostelán de 1987, recibindo o Premio Rodríguez Cadarso das súas mans. Nin eu coñecía aquela foto nin el sabía (tampouco llo dixen) que aquel rapazolo guedelludo a quen lle entregaba o premio era eu.